دیابت چیست؟

دیابت چیست؟ زمانی که هورمون انسولین که به وسیله غده پانکراس ترشح میشود، درست عمل نکند بیماری دیابت بروز پیدا می کند.

وظیفه اصلی هورمون انسولین هدایت کردن گلوکز به سمت سلول های اطراف است که در صورت ناتوان شدن آن گلوکز در خون انباشته شده و دیابت را ایجاد می کند.

چه افرادی به دیابت مبتلا میشوند و ریسک ابتلا به دیابت در آنها بیشتر است؟

چه افرادی به دیابت مبتلا میشوند و ریسک ابتلا به دیابت در آنها بیشتر است؟
چه افرادی به دیابت مبتلا میشوند و ریسک ابتلا به دیابت در آنها بیشتر است؟

افراد زیر در مقایسه با دیگران بیشتر در معرض ابتلا به دیابت هستند:

  • افرادی که در خانواده خود و در اقوام درجه یک دارای سابقه ابتلا به دیابت هستند.
  • افرادی که بسیار کم تحرک هستند.
  • افرادی که دارای سابقه دیابت بارداری بوده و یا نوزادی با وزن بالا را متولد کرده اند.
  • افرادی که مبتلا به فشار خون بالا بوده و تحت درمان قرار گرفته اند.
  • افرادی که دارای سابقه ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی هستند.
  • افرادی که میزان چربی خون بالایی دارند.
  • زنانی که مبتلا به سندروم تخمدان پلی کیستیک هستند.
  • افرادی که به بیماری‌های مقاوم نسبت به انسولین مبتلا هستند مثل بیماری چاقی
  • افرادی که میزان هموگلوبین A1C در آنها بیشتر و یا مساوی ۵.۷درصد است و به اختلال تحمل گلوکز مبتلا هستند‌.

علائم بیماری دیابت

از رایج‌ترین علائم بیماری دیابت می ‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • باعث تکرر ادرار می‌شود.
  • خستگی زیاد از حد دارد.
  • موجب ایجاد گرسنگی زیاد می‌شود.
  • باعث خشکی دهان می‌شود.
  • باعث می‌شود که بدون دلیل وزن کاهش یابد.
  • باعث خوب ترمیم نشدن زخم ها می ‌گردد.
  • باعث ایجاد اختلال در بینایی چون تاری دید می‌شود.
  • ادرار مکرر را به همراه دارد.

انواع دیابت

دیابت در دو نوع زیر وجود دارد:

دیابت نوع ۱

دیابت نوع ۱ که با نام دیابت وابسته به انسولین نیز شناخته شده است و میزان شیوع آن کم است به دلیل عوامل ژنتیکی و محیطی رخ می دهد.

ابتلا به دیابت نوع ۱ در هر سنی رخ می دهد ولی در بین کودکان و نوجوانان بیشتر شیوع دارد.

دیابت نوع ۲

به دیابت نوع ۲ دیابت غیر وابسته به انسولین نیز می گویند و جزو دیابت های شایع در میان مردم است و زمانی رخ می دهد که سلول های موجود در بدن نسبت به انسولین از خود مقاومت نشان می دهند.

این نوع دیابت در بین بزرگسالان شایع بوده و در صورت چاقی، کم تحرکی و نداشتن تغذیه مناسب در نوجوانان و جوانان نیز دیده می‌شود.

دیابت بارداری

دیابت بارداری در ماه‌ های آخر بارداری رخ می‌ دهد و معمولاً با تغییرات هورمونی ایجاد می‌ گردد. هورمون های ایجاد شده توسط جفت روی انسولین اثر می گذارد و موجب مختل شدن عملکرد آن می‌شود.

دیابت بی مزه

دیابت بی‌مزه نوعی اختلال مادرزادی است که با به وجود آمدن اختلال در غده‌ درون ریز رخ می‌ دهد.

این بیماری موجب تشنگی زیاد از حد شده و ادرار را رقیق می کند و درمانی ندارد.

دلایل بروز دیابت

دلایل بروز دیابت
دلایل بروز دیابت

دیابت یک بیماری متابولیک است که به دلیل اختلال در تنظیم قند خون بروز می‌ کند.

دلایل بروز دیابت می‌ توانند به عوامل مختلفی بستگی داشته باشند:

عوامل ژنتیکی:

تاریخچه خانوادگی و وجود دیابت در والدین یا نزدیکان، خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌ دهد.

در دیابت نوع 1، سیستم ایمنی بدن به اشتباه سلول‌ های تولیدکننده انسولین را در پانکراس تخریب می‌ کند، که این بیشتر در افراد با سابقه ژنتیکی خاص رخ می‌ دهد.

چاقی و اضافه وزن:

چاقی یکی از بزرگترین عوامل خطر برای دیابت نوع 2 است.

تجمع چربی در بدن باعث می‌ شود که سلول‌ها به انسولین مقاوم شوند و بدن قادر به استفاده مؤثر از قند خون نباشد.

فعالیت بدنی کم:

زندگی بی‌ تحرک و کمبود فعالیت بدنی منجر به افزایش وزن و مقاومت به انسولین می‌ شود، که از عوامل مهم دیابت نوع 2 است.

رژیم غذایی نامناسب:

تغذیه ناسالم، مصرف زیاد غذاهای فرآوری‌ شده و قندهای ساده می‌ تواند سطح قند خون را افزایش دهد و خطر ابتلا به دیابت را بیشتر کند.

سن:

با افزایش سن، بدن نسبت به انسولین مقاوم‌ تر می‌ شود و احتمال ابتلا به دیابت نوع 2 افزایش می‌ یابد.

عوامل دیگری مانند فشار خون بالا، استرس مزمن، و مشکلات هورمونی نیز می‌ توانند در بروز دیابت نقش داشته باشند.

تشخیص دیابت

تشخیص دیابت معمولاً از طریق آزمایش‌ های خون انجام می‌ شود.

مهم‌ ترین آزمایش‌ ها عبارتند از:

آزمایش قند خون ناشتا:

در این آزمایش، سطح قند خون پس از حداقل ۸ ساعت ناشتایی اندازه‌گیری می‌ شود.

اگر قند خون بیشتر از ۱۲۶ میلی‌ گرم در دسی‌ لیتر باشد، احتمال دیابت وجود دارد.

آزمایش هموگلوبین A1c:

این آزمایش میانگین سطح قند خون در ۲-۳ ماه گذشته را نشان می‌ دهد.

نتیجه ۶.۵٪ یا بیشتر، نشان‌ دهنده دیابت است.

آزمایش تحمل گلوکز:

در این آزمایش، قند خون فرد پس از نوشیدن محلول گلوکز اندازه‌گیری می‌ شود.

اگر سطح قند خون ۲ ساعت بعد از مصرف گلوکز بیش از ۲۰۰ میلی‌ گرم در دسی‌ لیتر باشد، دیابت تشخیص داده می‌ شود.

این آزمایش‌ ها به پزشکان کمک می‌ کنند تا دیابت را به‌ درستی شناسایی کرده و راهکارهای درمانی مناسب را پیشنهاد دهند.

چطور از دیابت پیشگیری کنیم؟

برای پیشگیری از دیابت، ابتدا باید به رژیم غذایی توجه کنیم.

مصرف غذاهای سالم مانند سبزیجات، میوه‌ ها، غلات کامل و پروتئین‌ های کم‌ چرب می‌ تواند به کنترل سطح قند خون کمک کند.

در مقابل، باید از مصرف زیاد قندهای ساده، نوشیدنی‌ های شیرین و غذاهای پرچرب خودداری کنیم.

ورزش منظم نیز یکی از مؤثرترین روش‌ ها برای پیشگیری است.

فعالیت بدنی حداقل ۳۰ دقیقه در روز می‌ تواند حساسیت بدن به انسولین را افزایش داده و به تنظیم قند خون کمک کند.

پیاده‌روی، دویدن، شنا یا تمرینات مقاومتی از جمله فعالیت‌ هایی هستند که می‌ توانند خطر ابتلا به دیابت را کاهش دهند.

کنترل وزن نیز بسیار اهمیت دارد.

کاهش وزن حتی ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن می‌ تواند به طور چشمگیری احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ را کاهش دهد.

به ویژه در افرادی که اضافه‌ وزن دارند، کاهش وزن به پیشگیری از بیماری کمک می‌ کند.

پایش منظم قند خون برای افرادی که در معرض خطر قرار دارند، ضروری است.

این کار می‌ تواند به شناسایی زودهنگام مشکلات و پیشگیری از پیشرفت بیماری کمک کند.

مدیریت استرس و ترک سیگار و مصرف الکل از دیگر گام‌ های مؤثر در پیشگیری از دیابت هستند.

پیش دیابت

پیش دیابت
پیش دیابت

گروهی از افراد پیش از ایجاد دیابت، به پیش دیابت مبتلا شده و مقدار قند خون در بدن آنها از میزان طبیعی خود بالا تر ولی به اندازه ابتلا به دیابت نیست.

پیش دیابت در میان افراد شایع و قابل برگشت است. از جمله نکات کلیدی که در زمان پیش دیابت برای جلوگیری از تبدیل آن به دیابت باید مورد توجه قرار گیرد می توان موارد زیر را عنوان نمود:

  • کم کردن وزن بدن حتی در حد مقدار خیلی کم نیز در جلوگیری از تبدیل شدن به دیابت موثر است.
  • انجام دادن ورزش به صورت مداوم به صورت ۱۵۰ دقیقه در هفته و یا ۳۰ دقیقه در روز در جلوگیری از تبدیل پیش دیابت به دیابت موثر است.
  • باید تغذیه ای مناسب و سالم داشت‌.
  • باید میزان استرس را کنترل نمود.

دیابت بارداری

دیابت بارداری یک نوع دیابت است که در دوران بارداری به‌طور موقت ایجاد می‌ شود و معمولاً پس از زایمان از بین می‌ رود.

این بیماری زمانی رخ می‌ دهد که بدن نتواند انسولین کافی تولید کند یا نتواند به‌طور مؤثر از آن استفاده کند، که منجر به افزایش سطح قند خون می‌ شود.

دیابت بارداری معمولاً در اواسط بارداری (بین هفته‌های ۲۴ تا ۲۸) تشخیص داده می‌ شود و اغلب هیچ‌ گونه علامت مشخصی ندارد، بنابراین برای شناسایی آن نیاز به انجام آزمایش قند خون در دوران بارداری است.

این نوع دیابت معمولاً پس از زایمان برطرف می‌ شود، اما زنانی که دیابت بارداری دارند، در آینده بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار می‌ گیرند.

عوامل مختلفی می‌ توانند خطر ابتلا به دیابت بارداری را افزایش دهند، از جمله اضافه‌ وزن، سابقه خانوادگی دیابت، بارداری‌ های قبلی با دیابت بارداری، و سن بالای ۲۵ سال.

در بسیاری از موارد، دیابت بارداری با رعایت رژیم غذایی مناسب، ورزش منظم و کنترل وزن قابل مدیریت است.

کنترل سطح قند خون به‌ ویژه در دوران بارداری برای جلوگیری از بروز عوارضی مانند افزایش وزن بیش از حد نوزاد، تولد زودرس، و مشکلات تنفسی برای نوزاد بسیار مهم است.

در برخی موارد نیز ممکن است نیاز به استفاده از دارو یا انسولین باشد تا سطح قند خون تحت کنترل باقی بماند.

مواد غذایی بیماران دیابتی

مواد غذایی بیماران دیابتی
مواد غذایی بیماران دیابتی

بهترین مواد غذایی که بیماران دیابتی می‌توانند مورد استفاده قرار دهند عبارتند از:

  • سبزیجات از جمله:
  • سبزیجات خام چون کلم پیچ و اسفناج
  • سبزیجات منجمد شده و بخارپز شده
  • سبزیجاتی که کنسرو شدند
  • نشاسته ها از جمله:
  • غلات کامل مثل جو دو سر و برنج های سبوس دار
  • غذا های تهیه شده با غلات کامل و بدون شکر افزودنی
  • سیب زمینی شیرین که کبابی است.
  • میوه ها از جمله:
  • میوه های تازه
  • میوه های منجمد شده و یا کنسرو شده بدون شکر افزودنی
  • مربا ها و همچنین مارمالاد هایی که بدون شکر و یا بسیار کم‌شکر هستند.
  • لبنیات چون شیر های ۱.۵ درصد چربی، ماست و پنیر کم چرب
  • پروتئین ها از جمله:
  • پروتئین های گیاهی مثل خشکبار ها و حبوبات
  • ماهی ها و غذا های دریایی
  • گوشت پرندگان و تخم مرغ
  • نوشیدنی ها از جمله:
  • آب ساده
  • چای تلخ همراه لیمو
  • قهوه بدون شیر و یا همراه با شیر کم چرب
  • چربی ها و شیرینی ها از جمله:
  • روغن های گیاهی
  • ماهی ها که شامل امگا ۳ هستند.
  • روغن هسته انگور و روغن زیتون

تفاوت بین دیابت نوع 1 و نوع 2

دیابت نوع 1 و نوع 2 هر دو به‌ عنوان بیماری‌ های متابولیک شناخته می‌ شوند که در آن‌ ها سطح قند خون به طور غیرطبیعی بالا می‌ رود، اما دلایل بروز و نحوه عملکرد بدن در هر کدام متفاوت است.

دیابت نوع 1 یک بیماری خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه سلول‌ های تولیدکننده انسولین در پانکراس را تخریب می‌ کند.

این نوع دیابت بیشتر در کودکان و نوجوانان بروز می‌ کند و فرد مبتلا به آن به طور کامل قادر به تولید انسولین نیست، بنابراین نیاز به تزریق انسولین به صورت مداوم دارد.

از طرف دیگر، دیابت نوع 2 معمولاً به دلیل مقاوم شدن بدن به انسولین یا کاهش تدریجی تولید انسولین در پانکراس ایجاد می‌ شود.

این نوع دیابت بیشتر در بزرگسالان و افراد با اضافه‌ وزن یا سبک زندگی بی‌ تحرک مشاهده می‌ شود.

در دیابت نوع 2، بدن هنوز می‌ تواند انسولین تولید کند، اما سلول‌ ها نسبت به آن مقاوم می‌ شوند و قند خون کنترل نمی‌ شود.

درمان این نوع دیابت معمولاً با تغییرات سبک زندگی مانند رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و داروهای خوراکی انجام می‌ شود، و در برخی موارد نیز ممکن است نیاز به انسولین باشد.

عوارض ابتلا به دیابت

دیابت بیماری است که بیشتر افراد مبتلا به آن بدون اینکه از وجود آن آگاه باشند میزان قند خون بالایی داشته و به دلیل عدم تشخیص به موقع با عوارض زیر روبرو میشوند:

  • ابتلا به بیماری های کلیوی
  • ایجاد مشکلاتی بر بینایی فرد و گاهی اوقات ایجاد نابینایی
  • ابتلا به مشکلات قلبی و عروقی
  • ابتلا به بیماری های اعصاب محیطی به صورت ایجاد اختلال حسی و زخم های مزمن بر روی اندام ها

درمان دیابت

اگر دیابت از نوع اول باشد باید در رژیم غذایی تغییراتی را ایجاد کرد، انسولین استفاده کرد و ورزش نمود و چنانچه دیابت از نوع دوم باشد با دارو هایی غیر داروی انسولین، استفاده از داروی انسولین و کم کردن وزن بدن می توان دیابت را کنترل نمود.

به طور کلی درمان دیابت به طریق زیر انجام می گیرد:

تزریق کردن انسولین

افرادی که به دیابت نوع ۱ و ۲ و دیابت بارداری مبتلا هستند می توانند از تزریق انسولین استفاده کنند.

استفاده از دارو های خوراکی

با مصرف دارو های خوراکی می توان میزان گلوکز را تنظیم نمود.

یکسری از این دارو باعث تحریک شدن لوزالمعده شده تا انسولین ترشح نماید و گروهی دیگر موجب پیشگیری از آزادسازی گلوکز توسط کبد می‌شود و گاهی اوقات نیز دارو های تجویزی موجب جلوگیری از جذب شدن گلوکز به وسیله کلیه ها میشود.

کم کردن وزن بدن

با کاهش وزن بدن می توان ریسک ابتلا به قند خون بالا را کم کرد.

پیوند دادن لوزالمعده

افرادی که به دیابت نوع ۱ مبتلا هستند از این روش درمانی استفاده می کنند.

درمان خانگی

درمان خانگی
درمان خانگی

علاوه بر به کار گیری درمان های دارویی یکسری راه های درمان خانگی نیز برای درمان دیابت وجود دارد از جمله:

  • مصرف سرکه سیب به دلیل وجود استیک اسید برای درمان دیابت موثر است.
  • استفاده از مواد غذایی فیبردار چون میوه ها و سبزیجات
  • استفاده از آلوءورا
  • مصرف دمنوش دارچین

10 دیدگاه برای “دیابت چیست؟

    • دکتر کامران عزتی گفته:

      سلام. تشنگی شدید، تکرر ادرار، کاهش وزن غیرمنتظره، خستگی شدید، تاری دید، زخم‌هایی که به‌سختی بهبود می‌یابند و احساس گزگز یا بی‌حسی در دست‌ها و پاها می توانند از نشانه های دیابت باشند.

    • دکتر کامران عزتی گفته:

      سلام. دیابت با آزمایش قند خون ناشتا، آزمایش هموگلوبین A1C (که میانگین سطح قند خون را در 2-3 ماه گذشته نشان می‌دهد) و آزمایش تحمل گلوکز تشخیص داده می‌شود. اگر قند خون به طور مداوم بالا باشد، فرد مبتلا به دیابت تشخیص داده می‌شود.

    • دکتر کامران عزتی گفته:

      سلام.دیابت نوع 1 درمان قطعی ندارد و نیاز به تزریق مداوم انسولین دارد. دیابت نوع 2 نیز درمان قطعی ندارد، اما می‌توان آن را با تغییر سبک زندگی، رژیم غذایی سالم، کاهش وزن، و مصرف دارو کنترل کرد.

    • دکتر کامران عزتی گفته:

      سلام. زنان مبتلا به دیابت (نوع 1 یا نوع 2) می‌توانند باردار شوند، اما باید سطح قند خون خود را قبل و در طول بارداری به دقت کنترل کنند تا خطرات ناشی از دیابت بر جنین و خودشان کاهش یابد. همچنین، دیابت بارداری نیز نیاز به پایش دقیق دارد.

    • دکتر کامران عزتی گفته:

      سلام. دیابت نوع 1 قابل پیشگیری نیست. اما دیابت نوع 2 تا حدودی با تغییر سبک زندگی سالم مانند خوردن غذاهای متعادل، فعالیت بدنی منظم و حفظ وزن سالم قابل پیشگیری یا به تأخیر انداختن است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *